Yeni kurulacak partiye Hazine yardımı çıkmayacak!

Özgür Özel’in yeni parti kuracağı iddiaları sonrası Hazine yardımı tartışmaları gündeme geldi. Mevcut yasaya göre yeni kurulacak parti, TBMM’de grup kursa ve 90’dan fazla milletvekiline ulaşsa bile devlet yardımı alamayacak.

CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in yeni bir siyasi parti kurabileceği yönündeki iddialar siyaset kulislerini hareketlendirdi. Yeni oluşuma çok sayıda CHP milletvekilinin katılabileceği ve partinin kısa sürede TBMM’de güçlü bir grup oluşturabileceği konuşulurken, gözler Hazine yardımına çevrildi. Ancak yürürlükteki mevzuat, yeni kurulacak partinin devlet desteği almasının önünde önemli bir engel oluşturuyor.

Hazine yardımı için milletvekili sayısı yeterli değil

Mevcut düzenlemeye göre siyasi partilere yapılan Hazine yardımı, Meclis’teki milletvekili sayısına göre değil, son milletvekili genel seçiminde alınan oy oranına göre belirleniyor.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun Ek 1. maddesi uyarınca bir partinin devlet yardımından yararlanabilmesi için son milletvekili genel seçimine katılması ve geçerli oyların en az yüzde 3’ünü alması gerekiyor.

Bu nedenle CHP’den ayrılacak milletvekilleriyle kurulabilecek yeni bir siyasi parti, TBMM’de grup kurması veya milletvekili sayısını 90’ın üzerine çıkarması halinde bile Hazine yardımından faydalanamayacak.

İlk seçim sonucunu beklemek zorunda kalacak

Yeni kurulacak partinin 2023 genel seçimlerine katılmamış olması nedeniyle herhangi bir seçim oy oranı bulunmuyor. Bu nedenle devlet yardımı alma hakkı kazanabilmesi ancak katılacağı ilk milletvekili genel seçiminde en az yüzde 3 oy elde etmesine bağlı olacak.

Parti, bu şartı yerine getirmesi halinde bir sonraki yardım döneminde Hazine desteğinden yararlanabilecek.

Siyasi partilere Hazine yardımı nasıl şekillendi?

Türkiye’de siyasi partilere yönelik Hazine yardımı sistemi yıllar içinde birçok kez değiştirildi.

1965: Devlet yardımı ilk kez yasal düzenlemeye kavuştu.

1971: Anayasa Mahkemesi ilk düzenlemeleri iptal etti.

1983: 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu yürürlüğe girdi.

1995: Anayasa’nın 68. maddesine “yeterli ve hakça mali yardım” hükmü eklendi.

2000’li yıllar: Yardım kriterleri yeniden düzenlendi.

2014: Hazine yardımı için gereken oy oranı yüzde 7’den yüzde 3’e düşürüldü.

2025 yılında partilere ne kadar Hazine yardımı yapıldı?

2025 yılı bütçesi kapsamında siyasi partilere aktarılan toplam Hazine yardımı yaklaşık 5 milyar TL oldu. 14 Mayıs 2023 Genel Seçimi sonuçlarına göre partilere yapılan ödemeler ise şu şekilde gerçekleşti:

AK Parti: 2 milyar TL

CHP: 1,44 milyar TL

DEM Parti: 570 milyon TL

MHP: 540 milyon TL

İYİ Parti: 480 milyon TL

Yeni kurulması muhtemel bir siyasi parti ise seçimlerde elde edilmiş oy oranı bulunmadığı için bu yardımlardan yararlanamayacak. Mevcut yasal düzenleme, devlet desteğinin tek ölçütünün sandıktan çıkan oy oranı olduğunu ortaya koyuyor.

(haber.sol.org.tr)